Didyma: 12 İon. kentinden birisi olan Milet’in Kutsal Kenti” “Tapkı Alanı” olarak tarih sahnesine çıkmıştır.
• Didyma, Milet Kenti ile birlikte İonlar’ın, Persler’in, Romalılar’ın, Menteşeoğulları Beyliği’nin ve Osmanlı’nın egemenliği altına girmiştir.
• 14. Yüzyıldaki büyük depremde yıkılan mabetle birlikte uzun yıllar Didim yerleşimi, Cumhuriyet öncesine değin varlığını küçük bir Rum köyü olarak sürdürmüştür.
• Kurtuluş Savaşı sonrasında 1922 yılında bölgede yerleşim boşaltılmıştır.
• 1924 Yılında mübadele kapsamında bu bölgeye Yunanistan başta olmak üzere Balkan ülkelerinden gelen mübadiller iskan edilmiştir.
• 1955 Yılında yörede yaşana deprem felaketi sonrasında “Hisar” olarak adlandırılan Apollon Tapınağı çevresindeki yerleşim 1961 yılında dağıtılan Afet Konutlarıyla birlikte bir kilometre güneye Yenihisar adıyla taşınmıştır.
• 1967 Yılına kadar köy olarak kimliğini sürdüren Yenihisar’a 1968 yılında Belediye teşkilatı kurulmuştur.
• 1980’li yıllarda başlayan turizm
hareketiyle birlikte hızla gelişmeye
başlayan belde, 1991 yılında Yeni-
hisar adıyla ilçe olmuştur.
• 1997 Yılında Yenihisar ismi Didim
olarak değiştirilmiştir.
Didim’ in girişinde, Batı Anadolu kıyılarının en etkileyici bağımsız anıtı olarak kabul edilen Apollon Tapınağı ve Turizmimizin simgesi olmuş Medusa vardır
Tapınağın anıtsal boyutları ve benzersiz planı kadar, çok iyi bir durumda koruna gelmesi de hayranlık uyandırmaktadır
• Yunan dünyasında Apollon Tapınağı’nı boyutları bakımından önemli bir farkla geride bırakacak herhangi bir tapınak yoktur.
Didyma adı Yunanca’dan değil, Anadolu dillerinden kaynaklanır. Rastlantı olarak Yunanca ” ikizler ” anlamına gelen didymi sözcüğüne benzemesi, Apollon ve ikiz kız kardeşi Artemis’ ile ilişkili olduğu sanısını uyandırmaktadır.
M.Ö. 6. yy tarihlenen bu heykellerden bir çoğu 1858 yılında Newton tarafından British Museum’ a gönderilmelerine kadar orijinal yerlerinde kalmışlardır. Çoğu Arkalik döneme ait dik bir biçimde oturan figürleri betimler. Bazıları yazıtlıdır. Kutsal yol heykelleri arasında bir aslan ile bir sfenks heykeli de vardır. Bu heykellerin orijinalleri olmasa da yerlerine kopyalarının bile konması bir önem taşımaktadır.
• Apollon Tapınağı’nın planı çeşitli yönlerden sıra dışı, hatta benzersizdir. İon düzeninde ki yapı “dekastylos dipteros ” plan gösterir, yani kısa yanlarda on sütun içeren iki sütun dizisiyle çevrilmiştir.
• Apollon tapınağı bilicilik ( kehanet ) yönünden önemli başarılar gösterir ve hızla üne ve zenginliğe kavuşur. Kehanetlerinden en önemlisi İskender’in kazanacağı kehaneti olmuştur.
